هایکو ...

 

 

معرفي كوتاهي از  "هايكو"

 

شايد _ مخصوصا در اين اواخر_ با اين نام برخورد زيادي داشته ايد

 و شعرهايي گاه با اين عنوان از شاعران ايراني و يا خارجي ديده

 و خوانده باشيد. در اين مجال ، توضيح و آشنايي كوتاهي براي

شما عزيزان درباره ي هايكو بيان مي شود.

 

هايكو چيست؟

 

چگونه است كه اين قالب سه سطري مي تواند شاعرانگي حيرت

 انگيزي در خود داشته باشد تا به همين نام در شعر معاصر جهان

 جا بيفتد و نمونه هايي غير ژاپني از آن سروده شود؟

 

تاريخ سرايش هايكو به ژاپن و قرن شانزدهم باز مي گردد و از نظر

 پيشينه ي ساختاري از دل شعرهاي به هم پيوسته ي پنج سطري

 يا زنجيري به نام  "رنكو" يا "رنگا" برآمده و سرانجام با ماتسويوباشو

(1694_1644) شكل قطعي  و پايدار خود را به دست آورد و از قرن

 نوزدهم به بعد به هايكو مشهور شد.

 

 نخستين اصلي كه معمولا در بيشتر هايكوها ديده مي شود ،

 تصوير يا ايماژ است . تصوير بركه ، باغ ، درخت ، شب مهتابي.

تصوير هايي است براي توليد احساس با آماج معنايي وسيع و بيكران.

 

دومين عنصر هايكو حركت است زيرا نمايش يك تصوير از يك

موقعيت، زماني جذاب مي نمايد كه باحركت همراه باشدوگرنه

 شاعرانگي اش را از دست مي دهد و خسته كننده مي شود.

 

و سرانجام عمده ترين خصلت هايكو معناي نهان است. اين معنا ،

 گاه در سطرها  گفته نمي شود بلكه شاعر ، خواننده را بر جايگاهي

 مي نشاند كه مي تواند از آنجا او را به دنيايي فراتر از آنچه صورت

 شعر مي نماياند رهنمون شود.

 

ناگفته هاي هايكو هر چه بيشتر باشد ، هايكو از شاعرانگي بيشتري

برخوردار مي شود. اين تكنيك از" آيين ذن" نشات مي گيرد ، آييني

 كه به يگانگي انسان با كل هستي و طبيعت اعتقاد دارد.

 

ساختار زباني هايكو نيز بر پايه ي پرهيز از زبان آوري ، طمطراق و

فضل فروشي شاعرانه استوار است.

 

هايكو عرصه ي سخنوري شاعرانه نيست ، ساده و از نظر دروني

 پيچيده است ، مثل خود زندگي.

 

قالب هايكو كوتاه است و شاعر در آن تمايلي به خودنمايي و ايجاد

 آهنگ تصنعي ندارد و از آنجا كه اغلب به آيين ذن توجه دارد ، هدفش

 خلق جهاني فراسوي تصويرهاست.

 

 

(منبع : با تلخيص از مقدمه ي كتاب صد و يك هايكو از گذشته تا امروز،

ترجمه ي پگاه احمدي)

 

با اين توضيح مختصر، انشا الله در پست هاي بعد ، نمونه هايي از

 هايكو ،سروده ي شاعران ايراني و خارجي براي مطالعه و لذت

 بردن شما عزيزان خواهم نوشت.

 

همچنين دوستان علاقمند به مطالعه و تحقيق بيشتر در اين زمينه

 را به خواندن كتاب زيباي

 " هايكو شعر ژاپني از آغاز تا امروز "

برگردان احمد شاملو _ع.پاشايي / نشر چشمه

 دعوت مي كنم.

 

با عرض ارادت به تمام آسماني تباران

 

افق نگاهتان بي انتها.

مقدمه ...

 

به نام خداوند جان و خرد

كزين برتر انديشه برنگذرد

...

با سلامي گرم و صميمي خدمت تمامي عزيزان و آسماني تباران.

با ياري و توكل بر خدا ، راه اندازي و نگارش در وبلاگ شب شعور را آغاز كردم

تا بازتابي باشد براي دل نگاره هاي نهان اين حقير و آيينه ي چشمان شما.

هميشه چشم انتظار رد پايتان بر سنگفرش كلبه ام هستم.

 

افق نگاهتان بر كرانه هاي عشق بي انتها ...

 

خاك نگاه  دلهاي آسماني

 هادي  ابراهيم عبائي